سيد احمد على خسروى
194
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
گفتار ابو على سينا در امراض قلب خون و روح در قلب و در مجارى كه عقب درمىآيد قلب را و در عروق خشنه و در عروق خشنه از اجزاء رية و ايضا فرموده است كسى كه شكايت كند از خفقان قلبى به عقب مرض و بوده باشد با آن تهوّع و قى صفراء بسيار و زائل نگردد تهوّع پس اين ردىّ است و منذر است بتشنّج در معدة انتهى كلام شيخ و مىگوئيم ما به اين قلب عارض مىشود امراض وضع مثل اختناق از رطوبت كه آن رطوبت مزاحم ان قلب شود و مانع از انبساط قلب گردد « 2 » و مثل تفرّق « 1 » اتّصال در آن قلب يا در غلاف آن و بزرگ شدن آن غلاف از رطوبت بلغمى كه متجدّدين آن را رطوبت مصلى يعنى رطوبتى كه مانند آب ماست مىباشد نام نهادهاند و يا فيبرنى مسمّى كردهاند و مانند ورم گرم يا سرد در طرف خارجى آن غلاف كه باصطلاح اطباء جديده پريكاروتيش گفتهاند و يا در طرف داخلى آن غلاف قلب و اندكاروتيش مىگويند و بعضى از مشرّحين جديده در آفات تشريحيّة بزرگى آن را تا سه كيلوگرم ذكر كردهاند و امّا جرم قلب پس آن محتمل « 3 » ورم يا ريختن مواد رطوبى يا غير رطوبى و يا تفرّق اتّصال در آن نخواهد شد به اين معنى كه هلاكت بر آن ورم يا ريختن مواد مذكورة تقدم جسته به اين امراض و ظهور اينها نخواهد رسيد مگر در ضربه و سقطه و غيره كه باعث تفرق اتّصال جرم قلب گردد و بمحض وجود اين تفرق اتّصال مرگ نيز وجود پيدا خواهد نمود و بعضى از قدماء امراض قلب را بسوء مزاجات و خفقان و طپش قلب و توقف قلب و احتواء « 4 » رطوبت در قلب و غشى و موت فجاة منقسم
--> ( 1 ) تفرق اتصال يعنى از هم جدا شدن ( 2 ) احتواء يعنى جمع شدن رطوبة در قلب ( 3 ) و اطبّاء جديده به اين استسقاى شفاف مىگويند كه هيدرپريكارد باشد ( 4 ) و متحمّل